Search result(s) - ántos

sárba

Hiligaynon

(B) To bear, suffer, tolerate, put up with, abide. Indì masárba ang batásan siníng bátà. The character (disposition) of this boy is unbearable. One cannot put up with this boy's ways. (see batás, ántos, íro).



kalabántos

Hiligaynon

(Sp. garbanzo) A kind of chick-peas.


pakasántos

Hiligaynon

To sanctify, hallow, to make or become saintly or holy, keep holy, observe (as sacred); to affect sanctity, be sanctimonious. Pakasantosón mo ang mga Domíngo kag Piésta. Keep the Sundays and Feast-days holy. Ang grásya nga nagapakasántos. Sanctifying grace. Indì ka magpakasántos, kay dílì ikáw sántos. Don't affect sanctity, for you are not a saint. (paka-, sántos).


sántos

Hiligaynon

Holy. Ang Sántos. The Sanctus (the beginning of the Canon of the Mass). Ang Sántos nga Mísa. Holy Mass. Sántos nga táo, sántos nga babáye, etc. A holy person, a holy woman, etc. Nasantosán akó sa íya. He seems to me to be a saint. (see matárung, baláan).


tántos

Hiligaynon

(Sp. tanto) Numbered tokens or counters used instead of money in playing games; to use such tokens in playing games, etc. Pilá nga (Pilá ang) tántos sa tungâ? How much does the stake in the middle amount to? Tantosán lang nínyo. Just use the counters (instead of coins or money) in your game.


alínton

Hiligaynon

To transfer, hand over, deliver to, hand down; come down to, be conveyed or transferred. Ang íya sinâ nga marágtas nagalínton sa áton sa sugíd-súgid sang mga mál-am. The history of that episode came down to us through the oral tradition of the old people. Ialínton ang baúl sa baláy. Transfer the box to the house or convey the box home. Ginalínton (ginpaalínton) ko ang ákon kasangkápan sa baláy. I transferred my equipment to the house. Ginpaalintonán kitá sang áton mga ginikánan sang íla nga mánggad. Our parents handed down to us their property. Ang mga Apóstoles nagpaalínton sa áton sing madámù nga mga kamatuóran nga walâ masulát sa sántos nga ebanhélyo. The Apostles handed down to us many truths that were not written in the gospel.


áplag

Hiligaynon

See apláag, alapláag, aláplag id. Aplagí iníng halálbon sang mga kánding. Scatter the goats over this grass-land. Paaplagá ang Sántos nga Pagtóo. Spread the Faith.


báyaw

Hiligaynon

To exalt, raise spiritually, lift up one's heart, etc. Ginbáyaw sang Diós ang mga Sántos sa dakû nga himáyà kag kadunggánan. God has exalted the saints to great glory and honour. Ibáyaw or bayáwa ang ímo hunâhúnà kag tagiposóon sa lángit. Lift up your thoughts and heart to heaven. (see dáyaw, saólog, bánsag).


bílas

Hiligaynon

(Sp. vela) Candle, taper, dip. Isá ka bílas. One candle. N.B. Compare: Isá ka métros-one metre; isá ka sántos-a saint, etc., the Sp. plural form being often used for the Visayan singular. (see béla, bíla, kandílà).


bugáy

Hiligaynon

Gift, present, donation, favour; to make a gift or donation. Ginbugayán siá sang Mahál nga Diós sing madámù nga mga grásya. He had many graces bestowed upon him by God. Ang mga bugáy sang Diós nga Espiritú Sánto. The gifts of the Holy Ghost. Ginbugáy sang Diós sa áton ang Sántos nga Pagtóo. God granted us the gift of Holy Faith. Iníng makalilípay nga tabû bugáy sang Diós sa ímo. This joyful event is a favour sent you by God. (see hátag, dólot, dúlut, regálo). (N.B. "bugáy" is almost exclusively used for supernatural gifts or favours received from God).


búgnà

Hiligaynon

Revelation, inspiration; to reveal, inspire. Ang búgnà (ni) kay San Huán. The revelations of St. John. The Apocalypse. Ginbugnaán sang Diós si San Huán Ebanhelísta sing madámù nga mga butáng nga tinágò. God revealed to St. John the Evangelist many hidden things. Ginbúgnà sang Diós sa mga Sántos ang madámù nga mga palaabúton. God revealed to the Saints many future happenings. Nabugnaán ang mga manunúlat sang Bíblia. The writers of the Bible were inspired.


buháy-búhay

Hiligaynon

(B) Dim. of búhay. A rather long time, during a considerable space of time. Buháybúhay ang paghulát níya túbtub nga nadángat níya inâ nga palangakóan. He had to wait quite a long time before he got that position. Buháybúhay ang íya pagántos sang balatían. He had to suffer from the disease a considerable time. (see dugáydúgay).


dungúg

Hiligaynon

Fame, repute, reputation, name, renown, celebrity, notoriety, notability, glory, distinction, mark, figure; also used as a verb: Ginapadúnggan ta ang mga Sántos. We venerate the Saints. Magpadungúg ka sa íya. Honour him. Respect him. Ang ímo dungúg nagapangáyò sinâ. Your reputation requires that. Húptan mo ang imo dungúg. Guard your honour. Keep your name unsullied. (see kadunggánan).


ílog

Hiligaynon

(H) To follow, imitate, do like, copy, take pattern by, emulate. Ilóga ang mga sántos. Follow the Saints. Ilóga ang mga búhat nga maáyo. Imitate good deeds. Ipaílog sa íya ang maáyo nga batásan ni N.N. Let him emulate N.N. in good manners. (see sunúd, huád).


hálad

Hiligaynon

Offering, sacrifice, donation, gift, present, grant, oblation, immolation; to offer, sacrifice, bestow, grant, confer, donate, immolate, give. Haládi (-ári) ang Diós sang ímo paghigúgma-or-ihálad mo sa Diós ang ímo paghigúgma. Offer to God your love. Ginhaláran níla ang Mahál nga Bírhin sing madámù nga mga búlak. They offered many flowers to the Blessed Virgin. Ang Sántos nga Mísa amó ang labíng malahálon nga hálad. The Holy Mass is the most precious sacrifice. Ang íya pangabúdlay kag ang íya kabúhì hinálad níya sa hinigúgma níya nga natubúan. He gave his work and life for his beloved native country. Nahálad na ang íya tagiposóon, índì na siá makahálad sinâ sa ibán. Her heart is already bestowed upon someone, she cannot offer it to another. (see hátag, dúlut).


ílog

Hiligaynon

(H) To follow, imitate, do like, copy, take pattern by, emulate. Ilóga ang mga sántos. Follow the Saints. Ilóga ang mga búhat nga maáyo. Imitate good deeds. Ipaílog sa íya ang maáyo nga batásan ni N.N. Let him emulate N.N. in good manners. (see sunúd, huád).


lángit

Hiligaynon

Heaven, sky, welkin. Ang mga Sántos sa lángit--. The Saints in heaven--. Ang mga kabitoónan nagaigpátígpat sa lángit. The stars twinkle in the sky. (see palángit-to go to heaven, etc.).


olyo, ólyos

Hiligaynon

(Sp. oleo, oleos) Oil. Santos Olyos. Holy Oils. (see lána, súmpa).


óstyas

Hiligaynon

(Sp. hostia) Host, wafer. Ang Sántos nga óstyas. The Sacred Host. Ostyas nga nakonsagrahán. A consecrated Host. (see pórmas).


ulútud

Hiligaynon

A frequently used plural form of útud. Ang mga magulútud. Brothers and sisters. Nagaulútud kitá nga tanán sa sántos nga pagtóo. We are all brothers and sisters in the Holy Faith.


1 2